Bạn không cần giỏi ngoại ngữ để kiểm tra bản dịch. Phần lớn lỗi nguy hiểm nhất nằm ở những chỗ mà bất kỳ ai cũng dò được, vì chúng là con số và tên riêng chứ không phải câu văn.
Lỗi một: sai một chữ số
Ngày sinh, số hộ chiếu, số hiệu giấy tờ, số tiền. Đây là lỗi phổ biến nhất và cũng tai hại nhất, vì nó tạo ra mâu thuẫn giữa bản dịch và bản gốc.
Cách bắt: đọc từng con số trên bản dịch và dò ngược lại bản gốc, từng ký tự một. Đừng đọc lướt vì hai số trông giống nhau.
Lỗi hai: ngày tháng bị đảo
Cách viết ngày của Việt Nam và của nhiều nước khác nhau về thứ tự ngày và tháng. Ngày mùng năm tháng ba dễ thành ngày mùng ba tháng năm.
Cách bắt: kiểm mọi ngày có số nhỏ hơn mười ba ở cả hai vị trí. Và yêu cầu người dịch viết tên tháng bằng chữ để loại bỏ hoàn toàn rủi ro này.
Lỗi ba: sót phần con dấu
Nội dung trong con dấu, chữ ký, và chức danh người ký đều phải được dịch. Nhiều bản dịch chỉ dịch phần nội dung chính và bỏ qua phần này.
Cách bắt: đếm số con dấu trên bản gốc và tìm đủ chừng ấy phần mô tả trong bản dịch. Thiếu là phải yêu cầu bổ sung.
Lỗi bốn: bỏ qua ghi chú bên lề
Giấy tờ hộ tịch cũ thường có ghi chú viết tay ở lề hoặc mặt sau: đính chính, bổ sung, hoặc ghi chú về sự kiện sau này.
Những ghi chú ấy có giá trị pháp lý và phải được dịch. Cách bắt: lật cả hai mặt của mọi tờ giấy gốc và đối chiếu với bản dịch.
Lỗi năm: tên riêng không nhất quán
Cùng một người, một xã, một công ty được viết theo hai cách trong hai tài liệu của cùng bộ hồ sơ.
Cách bắt: dùng bảng thuật ngữ của bạn và dò từng tên. Đây là lý do bảng thuật ngữ đáng lập trước khi dịch.
Lỗi sáu: dịch nhầm chức danh
Một chức danh được dịch sát nghĩa nhưng không trùng với thuật ngữ chuẩn của ngành ở nước đến. Với hồ sơ diện tay nghề, điều này ảnh hưởng trực tiếp tới đánh giá.
Cách bắt: tra danh mục nghề nghiệp chính thức của nước đến và đối chiếu. Nếu lệch, hãy yêu cầu dùng đúng thuật ngữ chuẩn.
Lỗi bảy: dịch nghĩa tên riêng
Tên người hoặc tên địa danh bị dịch theo nghĩa thay vì giữ nguyên. Một cái tên mang nghĩa hoa hồng không nên trở thành tên một loài hoa trong bản dịch.
Cách bắt: mọi tên riêng phải xuất hiện nguyên dạng không dấu, không được chuyển thành từ có nghĩa trong ngôn ngữ đích.
Lỗi tám: thiếu trang
Với tài liệu nhiều trang như bản án hoặc sao kê, một trang bị bỏ sót trong quá trình dịch là chuyện có xảy ra.
Cách bắt: đếm số trang bản gốc và bản dịch, và kiểm số thứ tự trang nếu có. Đây là kiểm tra mất ba mươi giây.
Lỗi chín: dịch thiếu phần mẫu in sẵn
Giấy tờ hành chính có phần chữ in sẵn trên mẫu và phần điền vào. Một số bản dịch chỉ dịch phần điền và bỏ qua phần in sẵn, khiến người đọc không biết mỗi ô nghĩa là gì.
Cách bắt: nhìn bản gốc xem có bao nhiêu dòng chữ, rồi xem bản dịch có tương ứng không. Một bản dịch chỉ có vài dòng trong khi bản gốc kín chữ là dấu hiệu rõ ràng.
Lỗi mười: định dạng không giống bản gốc
Bản dịch tốt giữ nguyên bố cục: bảng vẫn là bảng, vị trí con dấu được ghi chú, số thứ tự các mục giữ nguyên. Điều này giúp người đọc đối chiếu hai bản cạnh nhau.
Một bản dịch trình bày thành đoạn văn liền mạch trong khi bản gốc là biểu mẫu sẽ làm việc đối chiếu khó hơn nhiều, và người thẩm định thường hỏi lại.
Làm thành một thói quen
Mỗi lần nhận bản dịch, hãy dành hai mươi phút dò theo tám mục trên trước khi mang đi hợp pháp hoá. Sau khi đã hợp pháp hoá mà phát hiện lỗi thì phải làm lại cả chuỗi.
Hai mươi phút này là khâu kiểm tra rẻ nhất và hiệu quả nhất trong toàn bộ quá trình chuẩn bị hồ sơ.
Ghi lại lỗi đã gặp
Mỗi lần phát hiện một lỗi, hãy ghi vào một danh sách riêng kèm loại giấy tờ. Sau vài đợt, bạn thấy đơn vị dịch của mình hay sai ở đâu.
Gửi danh sách đó cho họ cũng có ích: một đơn vị chuyên nghiệp sẽ dùng nó để tránh lặp lại. Và bạn biết phải dò kỹ chỗ nào ở những đợt sau.
Hỏi đáp
Tôi không đọc được ngôn ngữ đích thì kiểm thế nào?
Bảy trong tám mục trên chỉ cần dò số và tên riêng, không cần hiểu câu. Mục chức danh thì nhờ người biết ngôn ngữ đó xem giúp.
Phát hiện lỗi sau khi đã nộp thì sao?
Hãy làm bản đúng và gửi kèm thư giải thích ngay. Chủ động sửa luôn tốt hơn để người xét phát hiện mâu thuẫn.
Đơn vị dịch có sửa miễn phí không?
Đơn vị chuyên nghiệp thường sửa miễn phí lỗi của họ. Hãy hỏi chính sách này trước khi giao việc.
Có nên nhờ hai nơi dịch để đối chiếu không?
Không cần và tốn kém. Một bảng thuật ngữ tốt cộng hai mươi phút tự kiểm hiệu quả hơn nhiều.
