Cầm giấy tờ trong tay là lúc ai cũng thấy đã xong. Nhưng với nhiều chương trình, đó là lúc bắt đầu một giai đoạn có nghĩa vụ kéo dài vài năm, và đây là giai đoạn ít được chuẩn bị nhất.
Hai tầng tư cách
Nhiều chương trình cấp tư cách tạm thời trước, kèm điều kiện. Sau một số năm, nếu điều kiện được đáp ứng, bạn nộp hồ sơ để nhận tư cách vĩnh viễn.
Giai đoạn giữa hai mốc ấy là giai đoạn bạn phải chứng minh. Không đạt thì tư cách tạm thời hết hạn và cả gia đình phải rời đi.
Điều kiện một: số ngày cư trú
Nhiều nước yêu cầu có mặt một số ngày tối thiểu mỗi năm, hoặc trong cả giai đoạn. Con số này được ghi trong quy định và bạn tra được.
Hãy ghi lại mọi lần xuất nhập cảnh ngay khi xảy ra: ngày đi, ngày về, nước nào. Dựng lại lịch sử này sau ba năm là việc rất mất công và dễ sai.
Điều kiện hai: duy trì cơ sở của tư cách
Với diện đầu tư, đó là giữ khoản vốn. Với diện việc làm, đó là làm đúng công việc đã khai. Với diện hôn nhân, đó là quan hệ vẫn tồn tại.
Thay đổi ở đây không chỉ là chuyện cá nhân mà là chuyện pháp lý. Hãy hỏi trước khi thay đổi bất cứ điều gì thuộc nhóm này.
Điều kiện ba: không vi phạm
Một số vi phạm pháp luật ở nước sở tại có thể dẫn tới thu hồi tư cách, kể cả những vi phạm mà người có quốc tịch chỉ bị phạt hành chính.
Người mới sang chưa quen quy định địa phương dễ mắc lỗi vô ý. Hãy dành thời gian tìm hiểu các quy định cơ bản trong những tháng đầu.
Nghĩa vụ báo cáo
Chuyển nhà, đổi việc, đổi tình trạng hôn nhân, sinh con. Nhiều nước yêu cầu báo trong một thời hạn ngắn kể từ khi thay đổi.
Không báo thường bị phạt nhẹ, nhưng hậu quả thật nằm ở chỗ khác: thư chính thức gửi tới địa chỉ cũ, bạn không nhận được, rồi bị coi là không phản hồi.
Hồ sơ gỡ bỏ điều kiện
Khi tới hạn, bạn nộp một bộ hồ sơ chứng minh mọi điều kiện đã đáp ứng. Cần chuẩn bị từ trước chứ không phải tới hạn mới gom.
Hãy lưu dần trong suốt giai đoạn: hợp đồng lao động, bảng lương, hợp đồng thuê nhà, hoá đơn, dấu xuất nhập cảnh. Bộ hồ sơ này được xây trong ba năm chứ không phải trong ba tuần.
Hạn của thẻ cư trú
Thẻ cư trú có hạn riêng và có thể ngắn hơn thời hạn tư cách. Bạn phải gia hạn thẻ dù tư cách vẫn còn hiệu lực.
Đây là mốc rất hay bị quên. Hãy đặt lời nhắc trước hạn ba tháng cho từng người trong nhà.
Ghi lại từng ngày rời khỏi nước
Mở một tệp đơn giản và ghi mỗi chuyến đi: ngày rời, ngày về, đi đâu. Ghi ngay khi đặt vé chứ không phải sau khi về.
Sau ba năm, tệp này là bằng chứng về thời gian cư trú của bạn, và nó là thứ được hỏi tới trong hồ sơ gỡ bỏ điều kiện cũng như hồ sơ xin quốc tịch. Dựng lại nó về sau gần như không thể chính xác.
Hướng tới bước sau
Sau tư cách vĩnh viễn thường là quyền xin nhập quốc tịch, với điều kiện riêng về thời gian cư trú, ngôn ngữ và hiểu biết về nước đó.
Nếu đó là mục tiêu của gia đình, hãy tìm hiểu điều kiện từ sớm. Một số yêu cầu như thời gian cư trú thì tích luỹ dần, và biết trước giúp bạn không vô tình phá vỡ nó.
Đừng dựa vào lời truyền miệng
Điều kiện duy trì khác nhau giữa các chương trình và thay đổi theo thời gian. Kinh nghiệm của người sang trước năm năm có thể đã không còn đúng.
Hãy tra quy định hiện hành trên trang chính thức mỗi năm một lần, và hỏi luật sư khi có thay đổi lớn trong hoàn cảnh gia đình. Đây là một giờ mỗi năm cho thứ mà cả gia đình đang đứng trên.
Một lịch cho cả giai đoạn
Bốn nhóm mốc: hạn tư cách tạm thời, hạn thẻ cư trú, thời điểm nộp hồ sơ gỡ bỏ điều kiện, và mốc đủ điều kiện xin quốc tịch.
Đặt lời nhắc trước mỗi mốc vài tháng, cho từng người. Đây là công cụ đơn giản nhất và nó ngăn được loại sai sót không sửa được sau khi xảy ra.
Hỏi đáp
Tôi về Việt Nam dài ngày có ảnh hưởng không?
Có thể, nếu vượt giới hạn vắng mặt cho phép. Hãy tra quy định cụ thể trước khi đi và ghi lại mọi ngày.
Đổi việc có phải báo không?
Với tư cách gắn với công việc thì chắc chắn phải. Với tư cách khác thì tuỳ nước, hãy hỏi trước khi đổi.
Không đạt điều kiện thì mất tư cách ngay không?
Thường là không được gia hạn khi tới hạn, chứ không thu hồi ngay. Nhưng hãy xử lý sớm thay vì đợi tới hạn.
Người phụ thuộc có điều kiện riêng không?
Thường có, ở mức tương tự hoặc nhẹ hơn. Hãy kiểm tra riêng cho từng người trong hồ sơ.
